Ile kosztuje muzyka w lokalu? ZAiKS, STOART i oficjalna tabela stawek

Dlaczego nikt uczciwy nie poda Ci jednej kwoty

Wpisz w wyszukiwarkę „ile kosztuje ZAiKS w kawiarni”, a dostaniesz kilkanaście różnych liczb. To niekoniecznie znaczy, że autorzy zmyślają — znaczy raczej, że pytanie jest źle postawione. Opłata za muzykę nie bierze się z gotowego cennika, tylko z obliczenia dla konkretnego miejsca: liczy się, gdzie działasz, co prowadzisz i jak duży jest lokal. Dwie restauracje o podobnej karcie mogą płacić różnie i obie kwoty będą poprawne.

Do tego stawki są co roku waloryzowane, więc liczba wędrująca z wpisu do wpisu niemal na pewno pochodzi z którejś z poprzednich wersji tabeli. Dlatego u nas kwot nie będzie. Będzie za to mechanizm — bo to on się nie zmienia. Gdy go poznasz, policzysz swój przypadek na aktualnych stawkach, u źródła.

Rachunki są dwa, nie jeden (a w hotelu cztery)

Najczęstszy błąd domowych kalkulacji: policzyć ZAiKS i uznać temat za zamknięty. ZAiKS reprezentuje autorów — kompozytorów i autorów tekstów. Ale w każdym nagraniu siedzą jeszcze prawa pokrewne: artystów wykonawców (w Polsce zarządzają nimi STOART i SAWP) oraz producentów fonogramów (ZPAV). Lokal, który odtwarza nagrania, płaci i za utwory, i za same nagrania.

Brzmi jak cztery umowy — na szczęście w typowym lokalu są dwie. Na mocy decyzji ministra kultury z 2016 roku, utrzymanych w mocy w 2019, opłaty z tytułu wszystkich praw pokrewnych przy publicznym odtwarzaniu inkasuje jeden podmiot: STOART. Kawiarnia, sklep, salon czy siłownia podpisuje więc umowę z ZAiKS-em — za autorów — i drugą ze STOART-em, jednym okienkiem dla wykonawców i producentów. Wyjątkiem są hotele i inne obiekty noclegowe: te, jak informuje sam ZPAV, nadal zawierają osobne umowy ze wszystkimi czterema organizacjami.

Praktyczny wniosek, gdy porównujesz cudze wyliczenia: sprawdź, czy ktoś nie pokazuje Ci połowy rachunku. Realny koszt roczny to suma pozycji ZAiKS i pozycji STOART — a w hotelu wszystkich czterech.

Jak działa oficjalna tabela stawek

Dobra wiadomość: stawka nie zależy od humoru inspektora ani od tego, jak twardo negocjujesz. Dla publicznego odtwarzania obowiązuje jedna wspólna tabela dla wszystkich organizacji, zatwierdzona przez Komisję Prawa Autorskiego w 2013 roku i od tamtej pory co roku waloryzowana. Twój lokal trafia w niej do konkretnej kratki na przecięciu kilku parametrów:

• Wielkość miejscowości. Tabela dzieli Polskę na przedziały według liczby mieszkańców, a Warszawa stanowi osobną, najwyższą kategorię. Ta sama kawiarnia zapłaci inaczej w powiatowym miasteczku niż w stolicy.
• Rodzaj działalności. Gastronomia, handel, usługi, hotelarstwo — każda branża ma własną część tabeli.
• Wielkość lokalu — przy czym każda branża mierzy ją po swojemu:

Kiedy już wiesz, w której kratce siedzi Twój lokal, reszta jest arytmetyką — na aktualnych, opublikowanych stawkach, o których za chwilę.

Dopłaty, zniżki i mit wielkiego rabatu

Na bazową stawkę nakładają się modyfikatory — w obie strony. W górę: w miejscowościach turystycznych w sezonie stawka rośnie o 30%, a jeżeli kopiujesz muzykę na własne nośniki, dochodzi dopłata 15%. W dół: lokal czynny nie dłużej niż 15 dni w miesiącu płaci połowę stawki — ukłon w stronę działalności sezonowej i weekendowej.

Do tego zniżki, których katalog też jest z góry określony:

• 10% za zgłoszenie się z własnej inicjatywy, zanim organizacja sama się upomni — obowiązuje w pierwszym roku umowy;
• 10% albo 15% za płatność z góry, odpowiednio za pół roku lub za rok;
• od 5 do 15% dla sieci lokali;
• 5% — tak, tylko pięć — dla członków organizacji branżowej, która podpisała porozumienie z organizacją zbiorowego zarządzania.

I tu rozprawmy się z krążącym mitem: „zapisz się do izby albo stowarzyszenia, dostaniesz duży rabat na ZAiKS”. Rabat istnieje, ale wynosi 5% — a wszystkie zniżki razem, niezależnie od tego, ile ich uzbierasz, nie mogą przekroczyć 30% stawki. Członkostwo w organizacji branżowej bywa wartościowe z wielu powodów; wielka obniżka tantiem do nich nie należy.

Gdzie sprawdzić oficjalne stawki

Zatwierdzone tabele wynagrodzeń są jawne — Ministerstwo Kultury publikuje je w Biuletynie Informacji Publicznej, w wykazie zatwierdzonych tabel wynagrodzeń. To jest źródło; wszystko inne to czyjeś notatki z drugiej ręki, robione w którymś z poprzednich lat.

Dwie rady z praktyki. Po pierwsze: poproś ZAiKS i STOART o wyliczenie dla Twojego konkretnego lokalu — na piśmie, zanim cokolwiek podpiszesz — i trzymaj je razem z umowami. Po drugie: pamiętaj, że waloryzacja jest coroczna, więc kwota z rozmowy sprzed dwóch lat nie musi się zgadzać z bieżącą tabelą. Sprawdzenie u źródła kosztuje pięć minut.

Co grozi za granie bez licencji

Scenariusz jest przewidywalny i dobrze udokumentowany. Najpierw wizyta inspektora terenowego albo pismo, potem wezwanie do zapłaty, a jeśli je zignorujesz — pozew cywilny. I tu robi się drogo: za naruszenie ustawa pozwala żądać odszkodowania w wysokości dwukrotności hipotetycznej opłaty licencyjnej, czyli dwa razy tego, co kosztowałaby zwyczajnie podpisana umowa. Trzykrotność, która kiedyś groziła przy naruszeniach zawinionych, uchylił Trybunał Konstytucyjny w sprawie SK 32/14 — ale i dwukrotność wystarczy, żeby „oszczędność” zamieniła się w odroczony rachunek razy dwa, z kosztami sporu na dokładkę.

Jak wygląda sama wizyta, co inspektor może, a czego nie, i jak sensownie odpowiedzieć na wezwanie — o tym osobno w artykule Kontrola ZAiKS w lokalu: jak wygląda i jak się zachować.

Alternatywa: katalog spoza wszystkich repertuarów

Cały opisany wyżej system wynagradza twórców, wykonawców i producentów muzyki, którą te organizacje reprezentują. Zakłada więc jedno: że to, co gra w Twoim lokalu, należy do ich repertuarów. Istnieje druga droga — katalog, w którym żaden utwór nie figuruje w repertuarze ZAiKS-u, STOART-u, SAWP ani ZPAV i który nie zawiera fonogramów opublikowanych w celach handlowych. Tantiemy nie mają się wtedy z czego naliczyć: nie przez wyjątek w ustawie, tylko dlatego, że w łańcuchu praw nie ma nikogo, w czyim imieniu te organizacje pobierają opłaty.

Tak działa Ambsonic. Katalog jest w całości oryginalny i powstał dla Ambsonic — muzyka wspomagana przez AI i wybierana, redagowana i masterowana przez ludzi. Zamiast pozycji z tabeli płacisz stały abonament, a do lokalu dostajesz potwierdzenie na piśmie — z nazwą i adresem Twojej firmy — że odtwarzana muzyka pochodzi spoza wszystkich repertuarów. Gdyby mimo to przyszło pismo, pomagamy przygotować odpowiedź.

Uczciwie o granicach: abonament obejmuje nasz katalog, nie cały lokal. Radio, telewizor, aplikacja konsumencka czy koncert na żywo rozliczają się na dotychczasowych zasadach — dokładnie z tej tabeli, którą opisaliśmy wyżej. Kiedy formuła „bez ZAiKS-u” naprawdę działa, a kiedy to za mało, tłumaczymy na stronie muzyka bez ZAiKS-u.

Podsumowanie

Ile kosztuje muzyka w lokalu? Tyle, ile wyjdzie z urzędowo zatwierdzonej tabeli dla Twojej miejscowości, branży i wielkości lokalu — pomnożone przez dwa rachunki, ZAiKS i STOART, a w hotelu przez cztery umowy. Do tego sezonowe dopłaty i zniżki z twardym limitem. Kwoty sprawdzaj w zatwierdzonych tabelach na BIP ministerstwa, nie w cudzych wpisach. A jeśli wolisz jedną stałą pozycję w kosztach zamiast tabeli ze zmiennymi — jest droga spoza repertuarów, ze swoimi zasadami i swoimi granicami.

To nie jest porada prawna. Artykuł zbiera informacje o charakterze ogólnym (stan: lipiec 2026); zasady i tabele opisujemy według źródeł podlinkowanych w tekście. Wiążące wyliczenie dla Twojego lokalu dostaniesz od ZAiKS-u i STOART-u, a ocenę swojej sytuacji — od prawnika zajmującego się własnością intelektualną.

Czytaj dalej